لیسهگیری با صافکاری یکسان نیست؛ صافکاری بیشتر روی اصلاح فرم و شکل فلز تمرکز دارد، در حالی که لیسهگیری برای برطرف کردن ناهمواریها و آمادهسازی سطح بدنه پیش از رنگآمیزی انجام میشود. شناخت تفاوت این دو فرآیند کمک میکند برای هر نوع آسیب، روش مناسبی انتخاب شود.
لیسه گیری خودرو چیست؟
لیسهگیری فرآیندی برای اصلاح و یکدست کردن سطح بدنه خودرو است که معمولاً پس از برطرف شدن فرورفتگی یا آسیب اصلی انجام میشود. در این مرحله، صافکار یا نقاش خودرو از موادی مانند بتونه مخصوص بدنه استفاده میکند تا فرورفتگیهای باقیمانده، خطوخشهای عمیق و ناصافیهای سطحی را پر کند.
پس از خشک شدن ماده، سطح با ابزارهای مخصوص سنبادهکاری و صاف میشود تا اختلاف ارتفاع بین قسمت ترمیمشده و بخش سالم بدنه از بین برود. هدف نهایی این است که سطح برای اجرای آستر و رنگ آماده شود.
به بیان ساده، لیسهگیری بیشتر روی سطح بدنه کار میکند، نه فرم اصلی قطعه. اگر ورق خودرو بهشدت تغییر شکل داده باشد، ابتدا باید با روش مناسب صافکاری اصلاح شود و سپس در صورت نیاز لیسهگیری انجام گیرد.
چه زمانی خودرو به لیسه گیری نیاز دارد؟
لیسهگیری برای همه آسیبهای بدنه ضروری نیست. اگر آسیب بسیار جزئی باشد و با روشهایی مانند صافکاری بدون رنگ یا PDR کاملاً برطرف شود، ممکن است نیازی به بتونهکاری و لیسهگیری وجود نداشته باشد.
اما در شرایط زیر معمولاً این فرآیند کاربرد بیشتری دارد:
-
وجود فرورفتگیهایی که بعد از صافکاری همچنان ناهمواری دارند
-
خطوخشهای عمیق که به لایههای زیرین رنگ رسیدهاند
-
آسیبهایی که باعث ایجاد شیار یا گودی در سطح بدنه شدهاند
-
بخشهایی که در اثر تصادف یا ضربه تغییر شکل دادهاند
-
ترمیم قطعاتی که نیاز به رنگآمیزی مجدد دارند
-
وجود اختلاف سطح بین قسمت تعمیرشده و بدنه سالم
بنابراین، لیسهگیری را میتوان یکی از مراحل تکمیلی تعمیر بدنه دانست که کیفیت نهایی رنگ و ظاهر خودرو تا حد زیادی به اجرای صحیح آن وابسته است.
مراحل لیسه گیری خودرو
لیسهگیری یک کار کاملاً مرحلهای است و کیفیت نتیجه نهایی به دقت در هر مرحله بستگی دارد. اگر بتونه بیش از اندازه استفاده شود، سنبادهکاری بهدرستی انجام نشود یا سطح قبل از رنگ کاملاً آماده نباشد، آثار تعمیر بعد از رنگآمیزی قابل مشاهده خواهد بود.
۱. بررسی و آماده سازی قسمت آسیب دیده
در ابتدا باید محل آسیب بهطور کامل بررسی شود. صافکار یا تعمیرکار مشخص میکند که مشکل فقط در سطح رنگ قرار دارد یا خود ورق فلزی نیز دچار فرورفتگی و تغییر شکل شده است.
اگر فلز تغییر شکل داده باشد، ابتدا باید با روش مناسب اصلاح شود. همچنین رنگهای پوستهشده، زنگزدگی، آلودگی و قسمتهای آسیبدیده باید از روی سطح برداشته شوند.
تمیز بودن سطح در این مرحله اهمیت زیادی دارد؛ زیرا وجود چربی، گردوغبار یا زنگزدگی میتواند باعث کاهش چسبندگی مواد ترمیمی شود.
۲. اصلاح فرم بدنه
اگر قسمت آسیبدیده دچار فرورفتگی باشد، قبل از لیسهگیری باید تا حد امکان به شکل اصلی خود برگردد. این کار ممکن است با ابزارهای صافکاری، کششی یا روشهای مناسب دیگر انجام شود.
در این مرحله نباید انتظار داشت که بتونه جای صافکاری را بگیرد. بتونه برای اصلاح فرمهای شدید طراحی نشده است و استفاده بیش از حد از آن میتواند باعث ایجاد ترک، نشست یا جدا شدن لایه ترمیمی در آینده شود.
۳. آماده سازی سطح برای بتونه
پس از اصلاح فرم بدنه، سطح باید برای اجرای ماده ترمیمی آماده شود. رنگ و پوششهای نامناسب اطراف قسمت آسیبدیده در صورت نیاز برداشته میشوند و سطح با سنباده مناسب زبر و تمیز میشود.
هدف این است که ماده ترمیمی بتواند اتصال مناسبی با سطح زیرین داشته باشد. همچنین مرز میان قسمت تعمیرشده و بخش سالم باید بهتدریج محو شود تا در مراحل بعدی اختلاف سطح ایجاد نکند.
۴. اجرای بتونه
در این مرحله بتونه مخصوص بدنه خودرو آماده و روی قسمت موردنظر اعمال میشود. مقدار بتونه باید کنترلشده باشد و فقط برای پر کردن نواقص مورد استفاده قرار گیرد.
بتونه معمولاً در لایههای مناسب اجرا میشود و پس از آن باید زمان کافی برای خشک شدن آن در نظر گرفته شود. اجرای یک لایه بسیار ضخیم برای پر کردن سریع گودیها میتواند کیفیت تعمیر را کاهش دهد.
نوع بتونه نیز بر اساس جنس سطح، میزان آسیب و شرایط تعمیر انتخاب میشود.
۵. سنباده کاری و فرم دهی
بعد از خشک شدن بتونه، مهمترین بخش لیسهگیری یعنی سنبادهکاری آغاز میشود. در این مرحله، سطح بهتدریج تراشیده و یکنواخت میشود تا فرم قسمت تعمیرشده با بدنه اطراف هماهنگ شود.
سنبادهکاری باید با دقت انجام شود؛ زیرا اگر مقدار زیادی از بتونه برداشته شود، ممکن است نیاز به اجرای مجدد آن وجود داشته باشد. از طرف دیگر، باقی ماندن پستیوبلندیهای کوچک میتواند بعد از رنگآمیزی خودش را نشان دهد.
صافکار حرفهای معمولاً با لمس سطح و استفاده از نور مناسب، ناهمواریهای بسیار جزئی را نیز بررسی میکند.
۶. رفع ایرادات جزئی
پس از سنبادهکاری اولیه، سطح دوباره بررسی میشود. اگر منافذ، خطهای ریز یا فرورفتگیهای کوچک باقی مانده باشد، ممکن است نیاز به اجرای لایه نازک دیگری از ماده ترمیمی وجود داشته باشد.
این مرحله گاهی چند بار تکرار میشود تا سطح کاملاً یکدست شود. عجله در این بخش میتواند نتیجه نهایی رنگ را تحت تأثیر قرار دهد.
۷. اجرای آستر
پس از رسیدن سطح به وضعیت مناسب، آستر روی قسمت ترمیمشده اجرا میشود. آستر علاوه بر آماده کردن سطح برای رنگ، به ایجاد پوشش یکنواخت و افزایش کیفیت لایههای بعدی کمک میکند.
بعد از خشک شدن آستر نیز ممکن است سنبادهکاری ظریف انجام شود تا سطح کاملاً آماده رنگآمیزی شود.
۸. رنگ آمیزی و پرداخت نهایی
در مرحله آخر، رنگ مناسب خودرو روی سطح اجرا میشود. انتخاب رنگ و نحوه اجرای آن اهمیت زیادی دارد؛ زیرا حتی اگر لیسهگیری کاملاً دقیق انجام شده باشد، رنگآمیزی ضعیف میتواند نتیجه کار را خراب کند.
پس از خشک شدن رنگ و در صورت نیاز اجرای لایه محافظ، عملیات پرداخت و پولیش انجام میشود تا سطح نهایی براق و یکدست شود.
تفاوت لیسه گیری و صافکاری چیست؟
یکی از اشتباهات رایج این است که لیسهگیری و صافکاری را یک فرآیند در نظر بگیریم. این دو روش ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند، اما هدف یکسانی ندارند.
صافکاری عمدتاً برای اصلاح تغییر شکل ورق و برگرداندن فرم قطعه به حالت اصلی انجام میشود. برای مثال، اگر در اثر تصادف درِ خودرو دچار فرورفتگی شده باشد، صافکار ابتدا باید ورق را اصلاح کند.
در مقابل، لیسهگیری بیشتر برای اصلاح ناهمواریهای سطح، پر کردن نواقص و آمادهسازی بدنه برای رنگ کاربرد دارد.
به همین دلیل در بسیاری از تعمیرات، این دو فرآیند پشت سر هم قرار میگیرند:
ضربه و آسیب → صافکاری → لیسهگیری و بتونهکاری → سنبادهکاری → آستر → رنگ → پولیش
البته در بعضی آسیبهای سطحی ممکن است نیازی به تمام این مراحل نباشد.
تفاوت لیسه گیری با صافکاری PDR
صافکاری PDR یا صافکاری بدون رنگ روشی متفاوت است که در آن فرورفتگیهای مناسب، بدون آسیب زدن به رنگ فابریک خودرو و بدون استفاده معمول از بتونه و رنگ اصلاح میشوند.
در PDR، تعمیرکار با استفاده از ابزارهای مخصوص از پشت قطعه به قسمت فرورفته دسترسی پیدا میکند و با فشارهای کنترلشده، فلز را به موقعیت اصلی خود بازمیگرداند.
در صورتی که رنگ خودرو سالم باشد و آسیب شرایط مناسبی برای PDR داشته باشد، این روش میتواند نسبت به تعمیرات همراه با رنگ، مزیت مهمی داشته باشد؛ زیرا رنگ اصلی خودرو حفظ میشود.
اما اگر رنگ آسیب دیده باشد، ورق دچار کشیدگی شدید شده باشد یا شکل قطعه بهگونهای باشد که PDR نتیجه مناسبی نداشته باشد، ممکن است روشهای سنتی صافکاری و سپس لیسهگیری و رنگآمیزی مورد استفاده قرار گیرد.
آیا لیسه گیری باعث افت کیفیت بدنه خودرو میشود؟
خود لیسهگیری الزاماً به معنای تعمیر بیکیفیت نیست. نتیجه کار به میزان آسیب، مواد مورد استفاده و مهمتر از همه مهارت تعمیرکار بستگی دارد.
لیسهگیری اصولی باید با کمترین مقدار لازم از مواد ترمیمی انجام شود. استفاده بیش از اندازه از بتونه، آمادهسازی ضعیف سطح یا خشک نشدن کامل مواد میتواند احتمال ترک خوردن، نشست کردن یا مشخص شدن محل تعمیر را افزایش دهد.
به همین دلیل، در تعمیر بدنه خودرو باید ابتدا نوع آسیب بهدرستی تشخیص داده شود و سپس مناسبترین روش انتخاب شود.
جمع بندی
لیسهگیری خودرو یکی از مراحل مهم در ترمیم بدنه و آمادهسازی آن برای رنگآمیزی است. در این فرآیند، ناهمواریها و نواقص باقیمانده با استفاده از مواد ترمیمی، سنباده و ابزارهای مناسب اصلاح میشوند تا سطحی صاف و آماده برای آستر و رنگ ایجاد شود.
تفاوت اصلی لیسهگیری با صافکاری در هدف آنهاست؛ صافکاری برای اصلاح فرم و تغییر شکل ورق انجام میشود، در حالی که لیسهگیری بیشتر به اصلاح سطح و آمادهسازی بدنه برای رنگ مربوط است.
از طرف دیگر، اگر فرورفتگی خودرو شرایط مناسبی داشته باشد و رنگ آن سالم مانده باشد، ممکن است صافکاری PDR انتخاب مناسبتری باشد؛ زیرا در این روش تلاش میشود بدون رنگ و بتونه، فرم قطعه اصلاح شود.
در نهایت، انتخاب میان صافکاری، PDR، لیسهگیری یا ترکیبی از این روشها باید بر اساس نوع، عمق و محل آسیب انجام شود. تشخیص صحیح در ابتدای کار، هم از هزینههای اضافی جلوگیری میکند و هم میتواند کیفیت و ماندگاری تعمیر را افزایش دهد.
چرا باید قبل از صافکاری حتما ابزارهای PDR را بشناسیم؟
صافکاری و دیتلینگ خودرو: تفاوتها، تکنیکها و فرآیندها